SCHUUR

Bij het opruimen van mijn schuur kwam ik boeken tegen waarvan ik inmiddels vergeten was dat ik ze had. De meeste van die boeken heb ik aangeschaft toen ik in1994 in Potsdam (Duitsland) woonde voor mijn afstudeeronderzoek. Boeken die volgens de stempeltjes 'Ausgesondert' zijn uit de Landesbibliothek Potsdam of uit de collectie van de Heeres-Offizier-Schule II. Dat de boeken 'gelöscht' zijn is niet zo gek: het gaat om typische DDR-titels als Der Imperialismus der BRD en Geographische Aspekte der sozialistischen ökonomischen Integration. In 1994 moest je daar als jezelf respecterende bibliotheek natuurlijk snel vanaf.

Het zijn niet boeken die je van kaft tot kaft gaat lezen. Maar alleen al de eerste zin van Der Imperialismus der BRD maakt de aanschaf meer dan waard: 'In der vorliegenden Arbeit wird versucht, eine marxistisch-leninistische Analyse der grundlegenden Merkmale und Widersprüche sowie der Perspektivlosigkeit des aggressiven, menschenfeindlichen Imperialismus der BRD zu beginn der siebziger Jahre zu geben.' Aan de hand van overtuigende cijfers die op een overtuigende manier worden gepresenteerd, zou je inderdaad zeggen dat het gevaar van het imperialisme van de BRD groot is voor alle socialistische staten. En dat de BRD rap naar de rand van de afgrond marcheert. Uitgaven aan defensie stijgen en stijgen, de belangen van de VS worden groter en groter, het aantal stakingen neemt toe, de staatsmonopolistische kapitalistische bedrijven maken meer en meer winst, maar de lonen van de werknemers stijgen niet. Kortom: Verelendung alom. Het is niet verwonderlijk dat het socialistische systeem heeft gewonnen en het kapitalisme heeft gefaald. Of hoe zat het ook weer?

Tegenwoordig moet je toch echt in landen als Noord-Korea, Turkmenistan of Cuba zijn om dit soort onzin te horen. Vandaag deed Pyongyang weer goed van zich spreken. Pak Nam-Gi, de grote man van de afdeling financiering en planning van de Arbeiderspartij, is geëxecuteerd door een ouderwets vuurpeloton. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor de desastreuze situatie waarin de Noord-Koreaanse economie zich bevindt. Ach ja, echt goed gaat het er inderdaad niet. Naar oud Stalinistisch gebruik wordt er dan een persoon geofferd voor de goede zaak.

En hoe wordt zoiets verkocht in het landelijk orgaan der Staatspropaganda? Zo: "Pak was een product van de bourgeoisie die samenzweerde om te infiltreren in de rangen van de revolutionairen met als doel de nationale economie te ruïneren." Er zijn zeker in Noord-Korea mensen voor minder omgelegd.

BLOKKADE

Onlangs heeft een Duits gezin asiel aangevraagd en gekregen in de Verenigde Staten. De reden hiervoor was dat de ouders in Duitsland hun kinderen geen thuisles mochten geven. Ik ben niet echt overtuigd van de kwaliteit van het Nederlandse basisonderwijs -van het Duitse op de een of andere manier iets meer - maar het lijkt mij niet goed voor kinderen om van hun ouders les te krijgen. Ongeacht de kwaliteit van de docenten heeft het volgen van regulier onderwijs minstens twee voordelen. Ten eerste kom je in aanraking met veel verschillende docenten met verschillende interesses en inzichten. Ten tweede kom je in aanraking met veel verschillende kinderen, met allemaal hun eigen nukken en eigenaardigheden. Dit lijkt mij een must, omdat je in het echte leven ook geen vrijheid hebt van keuze in met wie je omgaat en ook moet kunnen dealen met maffe types.

Ik moest bij het lezen van dat bericht denken aan een vrouw die ook niets moest hebben van regulier onderwijs. Ook zij wilde het liefst thuisles geven aan haar kinderen. Ik geloof niet dat het haar uiteindelijk gelukt is om vrijstelling te krijgen om dit te verwezenlijken. Het lijkt me trouwens praktisch onuitvoerbaar als je alleenstaande moeder bent. Of je moet iets regelen met een aantal gelijkgestemden, wat inderdaad schijnt te gebeuren.

Zij is in de DDR opgegroeid en heeft een behoorlijke tik van de molen gekregen. Ze kwam uit een artistieke familie en ze leefden zo ver de DDR in dat ze geen westerse radio of tv konden ontvangen. Ze vertelde me eens dat ze geen Sinterklaas viert en haar kinderen - die nog heel jong zijn - ook direct heeft laten weten dat Sinterklaas niet bestaat. Dat het een verzinsel is. De reden hiervoor was dat ze in de DDR zozeer in socialistische leugens heeft geleefd - als ouder kon je je daar feitelijk niet aan onttrekken - dat ze niet wilde dat haar eigen kinderen ooit nog werden voorgelogen en in sprookjes zouden gaan geloven. Dat betekende dus geen Sinterklaaslariekoek. Alleen dit voorbeeld geeft al aan dat het haar verboden zou moeten worden om ooit thuisonderwijs te geven.

Een andere goede reden om haar verhaal met grof zeezout te nemen is dat ze inmiddels zelf een praktijk is begonnen voor mensen die houden van zeer vage oplossingen voor hun klachten. Het gaat daarbij om het ontladen van beladen ervaringen die vooral opgebouwd worden tot ongeveer twintig jarige leeftijd. "Elke belading (blokkade) is een onderdeel van een polariteit; een plus en een min. Het observerend vermogen wordt ook wel het nulpunt genoemd vanuit de kwantum fysica. Er is daar geen tijd, afstand en ruimte, dat betekend (sic) dat we vanuit dat punt direct iets in beweging kunnen zetten."

Tsja, geef mij dan Sinterklaas maar, of een goede sociaal-realistische opvoeding. Hoewel je van dat laatste klaarblijkelijk wel hele vreemde blokkades krijgt. Daar is geen luchtbrug tegen opgewassen.

Open source communism

Reëel bestaand communisme, het bestaat! En dan heb ik het niet over noodlijdende staatjes als Noord-Korea en Cuba, maar over communisme op het wereldwijde web. Samenwerken tegen het verderfelijke kapitalisme, gepersonifieerd door Microsoft. Dat blijft toch mooi dat overal op internet mensen samenwerken om een product te maken dat kan concurreren met onder het kapitalistische juk geproduceerde items. En als je dat dan in een plaatje verwerkt ziet dat er dus zo uit.

AMIGA

In Berlijn heb je een paar prima platenzaken waarvan je als vinyl'o'fiel heel blij van wordt. Vlakbij de Gedächtsniskirche is er een en op de Kastanienallee zijn er twee, zo'n beetje tegenover elkaar. Bij een van die twee kocht ik in mei een geweldige bigband-elpee van Quincy Jones met opnames uit begin jaren '60. Misschien overbodig, maar Quincy Jones is de producer en arrangeur van de bestverkochte popplaat aller tijden: Thriller van Michael Jackson.

Op de hoes wordt Jones aangeprezen: als 'swingendste und vitalste Kraft des zeitgenössischen Jazz'. Dat klinkt toch prachtig! Ik was blij verrast toen de plaat een originele DDR-uitgave bleek te zijn van het label Amiga, gemaakt door de Volkseigene Betrieb Schallplatten Berlin ergens eind zestiger jaren. En van goede kwaliteit bovendien! Overigens is het een 'Übername von Phonogram DDR'.

Ik ben dan toch benieuwd hoe dat indertijd ging. Was er een Volkskommission die bepaalde welke CD's er werden uitgebracht en welke niet? Wat zijn de criteria voor socialistisch verantwoorde jazz? En zijn die in de loop der tijd veranderd? Gelukkig is er al weer sinds enige tijd dat prachtige internet, dat ongetwijfeld ook in dit geval mijn vragen kan beantwoorden. Een webonderzoekje dus.

Een eerste bevinding is dat er Amiga-LP's te koop zijn via internet, en niet weinig ook! En ja hoor, er is een lemma voor Amiga in de Duitse Wikipedia waarmee ongetwijfeld alle vragen zullen worden beantwoord.

Het Ministerie voor Cultuur voerde een zekere Kulturpolitik en bepaalde welke platen mochten uitgegeven en welke niet. Het criteria was om de 'künstlerische Qualität mit bürgerlich-humanistischer bzw. sozialistischer Haltung zu vereinen'. Nou, daar valt Quincy Jones inderdaad wel onder ja.

Er zijn in het bestaan van de DDR duidelijke ontwikkelingen in de strengheid in de leer. Vanaf halverwege de zestiger jaren werd er westerse muziek onder licentie door Amiga uitgegeven. Beatles en Bob Dylan waren de eersten. In de zeventiger jaren werd de Kulturpolitik strenger, met als gevolg dat steeds minder westerse producten werden uitgebracht. Omdat de socialistische pophelden uit eigen land steeds minder populair werden, ging het aantal westerse uitgaven, waar wel vraag naar was, zo tegen 1980 weer omhoog. Alsof de markt in de goede oude tijd niets te vertellen had!
Na de Wende in ieder geval: Amiga bleek niet levensvatbaar en werd in 1994 met de hele collectie overgenomen door Sony-BMG.

De hoezen van alle Amiga-uitgaven werden gemaakt door VEB Gotha-Druck in maximaal vierkleurendruk. Voor de licentieuitgaven waren ze wel gebaseerd op de originele hoes, waarin zo af en toe een het regime onwelgevallig detail werd gewijzigd. En wat ook zo goed is: alle LP's hadden een eenheidsprijs van 16,10 DDR-Mark. Dat staat inderdaad ook op mijn plaat. Dan nog even in de categorie weetjes: de best verkochte Amiga-plaat ooit (1,4 miljoen stuks) is Weihnachten in Familie met Frank Schöbel en - dat moet een DDR-artiestennaam zijn denk je dan, maar nee, het is toch echt een Spaanse Ossie - Aurora Lacasa. Prachtig basismateriaal voor een kerstkaart volgend jaar!